"Kendinizi Tanıyın ve Davranışlarınızı Kontrol Edin" Kitabı

"Sınırsız Ufuklar" kitabında Muhammed et-Tikritî, idrak denizimizde bize rehberlik ederek, dünyalarımızın oluşumunun sırlarını açığa çıkarır. Her birimiz, deneyimlerimizin ilhamıyla kendi dünyamızın ipliklerini dokur, zihnimizin sayfalarına benzersiz bir harita çizeriz.

Duyularımıza manzaraların, seslerin ve hislerin selleri akar. Biz de onlardan arzularımızı doyuranları seçer, eğilimlerimize uygun olanları süzer ve bu birikimden kendi özel dünyamızı oluştururuz. Zihinlerimizdeki bu küçük dünya, gördüklerimizin, duyduklarımızın ve hissettiklerimizin bir yansımasıdır.

Farkındalık pusulası kişiden kişiye değişir:

• Kimimiz işitmeden önce görür, imgeler gözlerinin önünde dans eder. Bu kişiye "görsel" denir.
• Kiminin de kulağı gözünden önce işitir, seslere doyumsuz bir şekilde kulak verir. Bu kişiye de "işitsel" denir.
• Bir diğeri de aklından önce kalbiyle hisseder, duygular ruhuna dokunur. Bu kişiye de "duyusal" denir.

Peki, sen hangi yolcusun?

Görsel Kişinin Özellikleri

• Zihninde imgeler parlar, yollarını aydınlatır. Işık onun yoldaşı, sezgi hızı silahıdır.
• Kararlarını, yayından fırlayan bir ok gibi, azimle alır.
• Tepkilerinde aceleci olabilir. Kelimeleri, patlayan bir yanardağın lavları gibidir.
• Hafızası berrak bir ayna gibidir. İmgeleri net bir şekilde yansıtır.
• Krizleri bir kaptanın maharetiyle yönetir. Görüntünün boyutlarını algılar.
• Geleceğin semalarında, yükseklerde uçan bir şahin gibi uçar.
• Başkalarının göremediğini görür, sonuçları analiz eder, akıbetleri sezer.
• Resmin tamamını gördüğünü düşünerek kontrolü ele geçirmeye çalışır.
• Gururlu bir şekilde yukarı bakar, vücudunu geriye doğru yaslar.
• Şimşek hızıyla konuşur, başkalarının sözünü keser, nefes alış verişi hızlıdır.

Görsel Kişinin Dili

"Konunun ... olduğunu görüyorum.", "Bana göre ...", "Konu hakkındaki tahayyülüm ..." gibi ifadeler kullanır.

Kelimeleri: "Bakış, vizyon, görünüm, tahayyül, sahne, renkler, karanlık, şafak, güneş, ay, yıldızlar, yüz hatları, bana öyle geliyor ki, ne dediğini görüyorum, ışık tutmak, bu açıdan, parlak yüzlü, canlı renkler, bulanık görüntü, keskin bakışlar."

            Allah'ım, basiretimizi nurlandır ve bizi, hakkı görüp ona uyan, batılı idrak edip ondan kaçınan, nefisleri terbiye etmeye, azimleri teşvik etmeye ve her yerde iyiliği yaymaya çalışan, sarsılmaz bir iman ve yumuşamayan bir kararlılıkla, hayat yolculuğumuzda en güzel azık olan Peygamberimiz Muhammed'in sünnetinden ilham alan, Allah'tan başarı ve doğruluk dileyen, müttaki kullarından eyle.
          

Bu türün mensupları, olayları kulaklarıyla işittiklerine dayanarak görürler. Duyarlar, analiz ederler ve sonra konuşurlar.

İşitsel Kişinin Özellikleri

• Çoğu zaman düşünür ve mantıklıdır. Karar vermede dengelidir.
• Ne söylediklerini bilirler ve ne kastettiklerini söylerler.
• Eşyaları ve fikirleri düzenlemede bilgelik, ihtiyat ve organizasyon sahibidirler.
• Zaman yönetimi projesinin sahibidirler. Not defterleri ve ajandalar kullanırlar.
• Planlama hakkında çok konuşurlar. Görsel kişinin vizyonunu gerçeğe dönüştürürler.
• Kriz durumunda hızlı hareket edemezler ve baskı altında karar vermeleri zordur.
• Gördüklerinden çok duyduklarını hatırlarlar.
• Duruşları dengelidir, ileriye bakarlar, yavaş konuşurlar, sözlerine dikkat ederler.

İşitsel Kişinin Dili

"Zil kulağımda çınladı...", "O diyor ki...", "Ben diyorum ki...", "Konuyu sakince tartışmalıyız..." gibi ifadeler kullanırlar.

Kelimeleri: "Ses, işitme, melodi, çınlama, lehçe, şarkı, müzik, tonlama, çığlık, soru, cevap, söz, tartışma, bağırma, sessizlik, dilsiz, kulaklar, tartışma, gevezelik, yankı, vuruş, kulak, dinleme, sohbet, dedikodu, fısıltı, terennüm, abartı, konuşma, gök gürültüsü, dua, hitabet, kelime, zil, net ses, tatlı melodiler, dikkatle dinler, dilini tutar, kelimenin gücü, gerçeği söylemek, insanların sözleri, tehlike çanları..."

Bu türün mensupları, olayları görürken, işitirken ve onlarla etkileşimde bulunurken duygularına ve hislerine güvenirler.

Duyusal Kişinin Özellikleri

• Duygularıyla etkileşime girmeden karar vermezler. Bu nedenle seçimlerinde yavaştırlar.
• Uygulama yeteneğine sahiptirler ve hayattaki pratik yaklaşımı temsil ederler.
• Planları ve fikirleri somut bir gerçeğe dönüştürürler.
• Hayallerden, teorilerden ve felsefelerden uzak dururlar. Teori değil, eylem isterler.
• Olaylara karşı dar görüşlüdürler ve yakın hedeflere doğru ilerlerler.
• Hareket içeren şeyleri hatırlarlar.
• Duygusaldırlar, çok sessizdirler, aşağı bakarlar, çok yavaş konuşurlar.
• Nefes alış verişleri uzun ve derindir, size dokunmaya çalışırlar.

Duyusal Kişinin Dili

"Duygularımı incittin...", "Sorunun uzayacağına dair bir hissim var...", "Sözlerin beni gerçekten mutlu ediyor..." gibi ifadeler kullanırlar.

Kelimeleri: "Duygu, his, dokunuş, kavrama, kayma, pürüzlü, yumuşak, sert, esnek, katı, parmak, acı, vuruş, şok, ezme, kaşıntı, keskin, ıslak, itme, çekme, neşe, sıcak, ılık, soğuk, baskı, ağırlık, acı, kasvet, üzüntü, sevinç, sıkıntı, öfke, keder, korku, yara... Öfkeden köpürmek, kendine hakim olmak, sinirlerini kontrol etmek, demir yumruk, kalbi çarpmak, sağlam temel, hissiz, biraz sabret, öyle hissediyorum ki, duygularını incitmek..."

Bu türlerden birine yatkın olarak yaratıldık, ancak çevrenin belirli bir türün gelişiminde etkisi olabilir. Örneğin, kumlu çöl ortamında yaşayan insanlar işitmeye daha çok ihtiyaç duyarlar. Dağlık bölgelerde ve ağaçların, çiçeklerin bulunduğu bölgelerde yaşayan insanlarda görsel tür baskındır.

Aynı şekilde meslek de belirli bir türün öne çıkmasında etkilidir. Şairler ve yazarlar genellikle duyusal, hakimler, avukatlar ve müzisyenler işitsel, muhasebeciler, doktorlar, fotoğrafçılar ve ressamlar görseldir.

• İşitsel bir kişi, çevrenin etkisine bağlı olarak görsel veya duyusal olabilir.
• İşitsel çocuk sesle uyanır; Görsel çocuk ışıkla uyanır; Duyusal çocuk hareketli oyuncakları sever.
• Her insanın üç türden de bir payı vardır, ancak bir tür baskındır.
• En iyi çalışma ekipleri, üç türü de içeren ekiplerdir. Böylece hayal gücü, mantık ve gerçekçilik bir arada bulunur.

Unutmayalım ki, Fatih Sultan Mehmet, stratejik zekasıyla; Mimar Sinan, estetik anlayışıyla; Yunus Emre ise, sevgi ve hoşgörü dolu şiirleriyle gönüllere taht kurmuştur. Bu örnekler ışığında, her birimizin farklı yeteneklere sahip olduğunu, önemli olanın bunları keşfedip en güzel şekilde kullanmak olduğunu idrak etmeliyiz.

Allah, hepimizi kendimizi ve başkalarını anlamaya muvaffak kılsın, bizi hayrın anahtarları, şerrin kilitleri eylesin, bize doğru yolu göstersin, bizi ilim ve marifet kapılarını açsın, bizi kitabının hidayetiyle hidayete eren ve Peygamberinin sünnetine uyan salih kullarından eylesin. Yüce Allah'tan hepimizi sevdiği ve razı olduğu şeylere muvaffak kılmasını, bizi dünyada ve ahirette mutluluk ehlinden eylemesini niyaz ederim.